مؤلف ( ره ) اين بحث را با تقسيم كردن فعل به حسن و قبيح آغاز نمود و بيان كرد كه حسن و قبح [ - خوبى و بدى ] دو امر عقلىاند . اين حكم مورد اتفاق متكلمان معتزله است . امّا اشاعره معتقدند كه حسن و قبح از شرع به دست مىآيد ؛ پس هر چه شارع بدان امر كرد حسن و خوب است و هرچه شارع از آن نهى كرد ، قبيح و بد است و اگر شرع نبود حسن و قبحى نيز وجود نداشت ، و اگر خداوند امر مىكرد به آنچه اينك از آن نهى كرده است ، آنچه بد بود تبديل به خوب مىشد . حكماى اوليه معتقد بودند كه به حكم عقل عملى برخى از چيزها خوب و برخى بداند . [ توضيح عقيدهء اشاعره در باب حسن و قبح آن است كه به عقيدهء ايشان افعال فى نفسه نه خوب‌اند و نه بد و از اين جهت تفاوتى ميان هيچ‌يك از كارهاى اختيارى موجود قادر مريد وجود ندارد . تنها چيزى كه كارى را خوب يا بد مىكند حكم يا عمل خداوند است . اگر خداوند كارى انجام دهد و يا مكلفان را فرمان به انجام كارى دهد ، آن كار خوب مىگردد ، و اگر عملى را ترك كند و يا مكلفان را از انجام آن نهى كند ، آن كار بد مىشود . بر خلاف عقيدهء معتزله ، كه مىگفتند : 1 ) برخى كارها به خودى خود ، خوب‌اند ، مانند راست‌گويى ، و برخى كارها به خودى خود بداند ، مانند دروغ‌گويى ( حسن و قبح ذاتى ) و 2 ) انسان با نيروى عقل خود مىتواند كارهاى خوب را از كارهاى بد باز شناسد ( حسن و قبح عقلى ) و 3 ) خداوند كارهاى خوب را انجام و كارهاى بد را ترك مىكند ( حكمت خداوند ) ، يعنى هرچه را خوب است انجام مىدهد و هرچه را بد است ترك مىگويد ؛ اشاعره مىگويند : 1 ) كارها به خودى خود نه خوب‌اند و نه بد ( انكار حسن و قبح ذاتى ) و 2 ) در نتيجه سخن گفتن از اين‌كه آيا عقل مىتواند به خوبى و بدى اشياء پى برد يا نه ، بدون موضوع است ( انكار حسن و قبح عقلى ) و 3 ) نيز سخن گفتن از اين‌كه خداوند كارهاى خوب را انجام مىدهد و كارهاى بد را